اختلال كمبود توجه همراه با بيش فعالي ADHD

« تعریف و شناخت اختلال ADHD»
از جمله ی مسائل ياد شده دانش آموزان دارای اختلال « کمبود توجه همراه با بیش فعالی» « ADHD » است حال اگر مربیان ، والدین و مدیران محترم شناخت بیشتری از این اختلال داشته باشند می توانند با برنامه ریزی های مدرن تر و منظم تر و ارائه ی راهکارهای مناسب در جهت کمرنگ تر کردن مشکلات آموزشی، اجتماعی ، عاطفی و .... اينگونه دانش آموزان گام بردارند.

نقش مهدکودک را در تربیت کودکان جدی بگیریم

تهیه کننده:جهانشیرجمشیدی

انسان موجودی اجتماعی است، از زمان تولد تا واپسین دم حیات نیازمند دیگران است. در جامعه زندگی می کند، از آن تأثیر می پذیرد و بر آن تأثیر می گذارد.

دوست دارم نيگات کنم يه بار تو دنيا آقا جون

  
 چي ميشه جمالت رو کنم تماشا آقا جون

 مگه چيزي کم مي شه يه رو سياه نيگات کنه  

      
 با يه جرعه کم نمي شه آب دريا آقا جون

به جون حسيني که هر دو تامون دوسش داريم 

  
 واسه ديدنت نمي شناسم سر از پا آقاجون

  به خوبا سر مي زني مگه بدا دل ندارن  

       
 يه سرم به من بزن اي خوب خوبا اي آقا جون

دلم و گره بزن به تار زلف خوشگلت  

                   
 تا بشه از کاره قلبم گره ها باز آقا جون

غرق منتم کن و  يه دستي رو سرم بکش  

        
تا منم در بيارم سري تو سر ها آقا جون

محمدرضا آقاسی

تفاوت بین خلاقیت و نوآوری (ابتکار) چیست؟

هر دوی این اصطلاحات، (خلاقیت و نوآوری)، اعم از این که به عنوان اسم استفاده شوند، یا صفت در بیش تر گردهمایی ها و کتاب ها یا مقالات به جای یکدیگر به کار می روند.

اما وقتی متخصصان و صاحبان فن در تنگنا قرار می گیرند، مجبور به ایجاد تمایز بین این دو اصطلاح می شوند. خلاقیت معمولاً برای توصیف نیروی پویایی به کار می رود که بین افراد و گروه ها پدید می آید. در حالی که نوآوری برای توصیف قابلیت های گروهی یک سازمان در استفاده مؤثر از آن پویایی به کار می رود. به عبارت دیگر، خلاقیت، قابلیت ها را توصیف می کند، اما نوآوری نتایج را.

اولین روز در کلاس

فرصتی برای ایجاد تغییر در اولین برداشت خوب وجود ندارد! برخورد اول با دیگران در هر کاری به ویژه با دانش آموزان جدید حائز اهمیت است. یک ضرب المثل قدیمی می‌گوید: " تا کریسمس فرا نرسیده، لبخند نزن. " همیشه بهتر است به مرور از خود ملایمت نشان دهید تا این که پس از آگاه شدن دانش آموزان از انعطاف پذیری شما، رفتاری خشک در پیش گیرید!

ده قدم برای نوشتن یک طرح درس خوب

روزهای آغازین مدرسه

روزهای آغازین سال تحصیلی ، اوقات مهمی برای برقراری ارتباط دوستانه بین دانش آموزان و معلم می‌باشد. هر چه آنها شناخت بهتری از یکدیگر حاصل نمایند، دوره آموزشی را با شتاب بیشتری می‌توان آغاز نمود. در زیر فعالیت هایی را برای این روزهای طلایی ملاحظه می‌کنید .

هرلحظه یک کلاس در تو متولد می شود

اولین باری که دیدمت به تو گفتم: "معلم شده ام."

و تو، توصیه هایی به من کردی. یادت نمی آید؟ گفته بودی:

- نگذار بچه هایت مثل پرچم های برافراشته در رژه ای نظامی باشند."

می خندی و می گویی: "توصیه بدی نیست."

ورزش در مدارس و بازتاب روانی آن در كودكان

اشاره

در طی این سال ها مسئولان آموزشی از موضوع ورزش دانش آموزان ابتدایی غافل بوده اند و این غفلت پیامدهای جسمی و روانی خاصی را دربرداشته است. روانشناسان ورزش در پژوهش هایی دریافته اند كه پرداختن كودكان به ورزش و فعالیت های بدنی، علاوه بر تغییر شكل و استحكام عضلات و ایجاد هماهنگی بهتر در چشم و دست، پیامدهای روانی مثبتی را نیز در برخواهد داشت. شركت كودكان در ورزش های سازمان یافته و فعالیت های جسمانی منظم، عزت نفس را در آنان افزایش داده و موجب بروز انگیزه و اشتیاق آنان می شود.

 

ارزشیابی توصیفی

به کمک ارزشیابی معلم دانش آموز را می شناسد و به او کمک می کند تا یاد بگیرد و تلاش کند که بهتر یاد بگیرد.

وظایف معلم در ارزشیابی توصیفی

1-تهیه و تدوین نقشه  ارزشیابی تحصیلی-تربیتی متناسب با اهداف و انتظارات

2- تهیه و تنظیم و ابزارهای مناسب برای سنجش و ارزشیابی مثل آزمون، پوشه کار، ثبت مشاهدات و ...

3- ارزشیابی دانش آموزان در زمان انجام فعالیت های یادگیری و ارایه نتیجه (ارایه بازخورد) به آنها برای آگاهی از وضعیت تلاش و پیشرفت خود،

4- ثبت و نگهداری اطلاعات جمع آوری شده به وسیله ابزار های مختلف و تجزیه و تحیل آنها به منظور ارایه راهنمایی لازم به اولیا و دانش آموزان

5- تعیین تکالیف مناسب با رعایت شرایط و ویژگی های سنی و بررسی آنها به منظور شناسایی میزان تلاش، پیشرفت و موفقیت دانش آموزان،

6- برگزاری آزمون های مورد نیاز با رعالت این نکته که آزمون فقط برای جمع آوری اطلاعات است و جدای از فرآیند یاددهی-یادگیری دیده نشود و بدور از هر گونه شرایط اضطراب آور و نگران کننده باشد و از نتیجه آن فقط برای رفع موانع یادگیری و کمک به دانش آموز استفاده شود،

7- تنظیم گزارش های مناسب برای والدین و ارایه آن به صورت حضوری یا مکتوب حداقل هر 2 ماه،

8- تنظیم گزارش پیشرفت تحصیلی (کارنامه) در هر نوبت و ارایه اطلاعات دقیق در زمینه فعالیت و کوشش دانش آموزان برای والدین،

9- تصمیم گیری در موزد ارتقا یا تکرار پایه در صورت عدم کسب شرایط لازم (با توجه به تمام تلاش هایی که معلم، والدین و دانش آموز انجان داده اند).

وظایف دانش آموزان در ارزشیابی توصیفی

مشارکت دانش آموزان در ارزشیابی تحصیلی و آگاهی از پیشرفت کار و تلاش برای آنها جذاب و انگیزشی است. خود ارزیابی براساس مشاهده عملکرد در فعالیت های ثبت شده به ویژه پوشه کار به دانش آموز فرصت گران بهایی را می دهد تا آگاهانه تر تلاش و کوشش نماید. برخی از وظایف و مسوولیت های دانش آموزان عزیز در اجرای ارزشیابی توصیفی اشاره می شود.

1- همکاری با معلم در تشکیل پوشه کار ( در این پوشه نمونه هایی از کارهای بچه ها قرار داده می شود تا بچه ها با مراجعه به آن از میزان تلاش، پیشرفت و موفقیت های خود آگاه شوند.)

2- انجام تکالیفی که معلم در کلاس و یا خارج از کلاس، متناسب با اهداف درس و توانایی دانش آموزان، تعیین می کند.

3- تلاش برای جبران ضعف های احتمالی با همکاری والدین،

4- ابراز توانمندی ها، مهارت ها و عملکرد خود در موقعیت هایی که معلم برای او در نظر می گیرد،

5- حفظ و نگهداری پوشه کار،

روشهای فعال تدریس

براساس مباني نظري روشهای فعال تدریس مي توان گفت تدريس فعال،تدريسي است كه در آن رخدادهاي آموزشي به صورت تعاملهاي علمي،عاطفي واجتماعي اتفاق مي افتد.درتدريس فعال وتعاملي علاوه برتوجه به كسب اطلاعات ومهارتها،به فرايند تفكر واهداف اجتماعي آموزش تاكيد فراوان شده است.نظريه پردازان تدريس تعاملي براين باورند كه كه مهارتهاي مهم زندگي از طريق تجارب تعاملي تقويت مي شود.دراين بخش به برخي از ويژگي هاي روشهاي تدريس فعال كه ضرورت استفاده از اين روشها را نمايان مي سازند اشاره مي گردد:

اگر به دوره پيش‌دبستاني براي آمادگي كودكان جهت رفتن به مدرسه دقت كرده باشيد متوجه مي‌شويد پيش دبستاني، مكاني است كه شخصيت دانش‌آموزي كودك در آنجا شكل مي‌گيرد و رفتار قانونمندانه، جايگزين رفتارهاي كودكانه مي‌شود.

میلادمولودکعبه مبارک باد

بازآمدروزمیلادعلی             عالمی شدشادازیادعلی

یاعلی ازکرم خویش نگاهی مارا

                    ای که درهردوسرا سروروشاهی مارا

آیا دنیای نقاشی بچه ها را می فهمید ؟

بچه‌ها معمولاً در یک سالگی قلم به دست می‌گیرند و با آن به کاغذ ضربه می‌زنند، بدون آن‌که بتوانند اثری روی کاغذ به جا بگذارند. کم‌کم در حوالی 18 تا 20 ماهگی، موفق به کشیدن خطوط می‌شوند و میل ذاتی‌شان به اثر‌گذاری و لذت بردن از کارهای خودساخته، مهم‌ترین عامل در بروز شکل‌گیری این خطوط است. آن خط‌خطی‌های اولیه به مرور زمان، معنا و مفهوم بیشتری پیدا می‌کنند و در حدود سه سالگی، دیگر خط‌نگاری کودک فقط برای لذت بردن از حرکت یا فشار مداد روی کاغذ نیست، بلکه او سعی می‌کند با ترسیم تصاویر، احساسات درونی‌اش را متناسب با تجربه‌های زندگی کوتاه‌مدتش بروز دهد...

آداب قبل از امتحان

 

بعد از كلي تلاش و درس خواندن بالاخره نوبت به محك زدن دانسته هايتان رسيده و فردا امتحان مهمي در پيش داريد.

حتما با تصور چنين وضعيتي اولين حسي كه به شما دست مي‌دهد، حس دلشوره است.

نقاشي به ما كمك مي كند تا به دنياي دروني و روح كودك پي ببريم، بدانيم چه نيازهايي دارد، آيا كودك ناسازگار يا بيمار است؟ در بزرگسالي مي خواهد چه كاره شود و…   به دلیل اهميت نقاشي كودكان  مفاهيم نقاشي كودكان را به صورت كاملاً خلاصه شده، تقديمتان می كنيم. مفهوم خورشيد، ماه، آسمان، زمين، اتومبيل و حيوانات را در اين مقاله با هم بررسي مي كنيم، لطفاً توجه داشته باشيد كه شما به كودك، موضوع نقاشي نمي دهيد و خودش آزادانه نقاشي مي كند.

آزمون آدمک ( گودیناف)

تست هوش ( سن اجرا: از 3 تا 13 سال)

آزمون ترسیم آدمک یکی از آسانترین ، عملی ترین وجهانی ترین آزمونهای تصویری است. این آزمون به وسیله عده زیادی کد گذاری شده است که مهمترین آنها کار خانم آمریکائی فلورانس گودینافFlorence Goodenoughاست که در سال 1920 در ایالت نیوجرسی آمریکا روی چهار هزار کودک آنرا آزمایش نمود . در فرانسه نیز دکتر فایFay در این زمینه کار کرده است.

آيا مي دانيد كه رنگ ها نماد و سمبل چيزهاي خاصي هستند و بر روح و روان و هم چنين جسم و سلامتي ما انسانها، تأثير بسزايي مي گذارند؟ اگر مي خواهيد از راز و رمز رنگ ها با خبر شويد، حتماً اين مقاله را با دقت بخوانيد:

چطور معلمی کارآمد در کلاس باشیم؟

معلم کارآمد و اثربخش فردی است که علاوه بردانسته‌های علمی، توانایی مدیریت کلاس درس خود را داشته باشد و با توجه به موقعیت و ویژگیهای دانش‌آموزان شیوه مدیریتی متناسب با آن را انتخاب  می‌کند.

در بعضی از مواقع شرایط کلاس ایجاب می‌کند جوی دوستانه و صمیمی حاکم شود و در زمان دیگر اقتدار معلم و سخت‌گیری‌های او زمینه مناسب برای پر بار بودن کلاس خواهد بود.

معلم با ذکاوت و توانمند در عین حالی که در كلاس جوی آرام فراهم می‌کند در جهت رسیدن به هدفهای آموزشی خود گام موثری بر‌ می‌دارد(ادامه مطلب...)

آشنايي با اختلالات يادگيري در دانش آموزان

و

راههاي درمان آن

شناخت اختلالات يادگيري : (LD)

شمار دانش آموزاني كه دچار اختلالات يادگيري هستند بين 4 تا 12 درصد گزارش شده است اين اصطلاح ابتدا از واژه ي Disabilities of learning  به معناي ناتواني يادگيري گرفته شد اما از آنجائيكه ناتواني يادگيري به تمامي جهات از جمله ناتوانيهاي جسمي نيز اطلاق مي شد واژه ي اختلالات يادگيري برگزيده شد . اين قبيل دانش آموزان ، دانش آموزي هستند كه داراي بهره هوشي عادي هستند اجسام يادگيري سالم دارند . در مهارتهاي كلامي و نوشتن خوبند ولي در مهارتهاي رياضي ضعيف هستند و يا بالعكس .

(ادامه مطلب...)

کتاب علوم پایه ی اول ابتدایی

موضوع درس : جانوران

هدف کلی: دانش آموزان بامشاهده جانوران ،بانوع حرکت،غذاومحل زندگی جانوران آشنا شوند وفایده هایی که جانوران دارندرابشناسند.(ادامه مطلب...)

نمایش خلاق

نمایش خلاق یک روند علمی و گروهی کار با کودک است که در آن مربی با تشخیص توانایی

 ها و نیازهای کودکان , با کمک خودشان , مفهومی را در قالب نمایش به صورت غیر مستقیم

آموزش می دهد.

نمایش خلاق , یک تمرین برنامه ریزی شده است برای یادگیری کودک و وسیله ای برای بیان

 آزادانه ی ایده ها , احساسات و رفتارهای اوست.

نمایش خلاق , یک فعالیت لذت بخش است که در آن کودکان , به واسطه حرکت , پانتومیم ,

بدیهه گویی , نقش بازی کردن و شخصیت پردازی به طور تجربی می آموزند.

نمایش خلاق , راهی برای آمیزش هنر و آموزش است.وبه منزله یک شیوه مطلوب یادگیری

است. که در عین حال باعث رشد شخصیت و پرورش ذهن و خلاقیت کودکان می گردد.

در نمایش خلاق ساخت یک قصه یا نمایش در سطح حرفه ای و مطلوب , هدف نیست , بلکه

کیفیت مسیری که کودک به همراه مربی طی می کند و مشارکت او در تمام مراحل مورد نظر

می باشد.(ادامه مطلب...)

ويژگي‌هاي‌ تعليم و ‌تربيت‌ اسلامي‌

هنگامي كه در كلام الهي از انسان به عنوان اشرف مخلوقات و جانشين پروردگار روي زمين ياد مي‌شود و به فرشتگان براي سجده نمودن در مقابل اين موجود امر مي‌شود، اين همه نشان‌دهنده كرامت و جايگاه آدمي است. اين كرامت از يكسو به سبب دميدن نفخه الهي در روح انسان و از سوي ديگر بهره‌مندي او از عطيه‌اي الهي به نام عقل است. از نگاه شريعت اسلامي انسان مجموعه‌اي از استعدادهاي بالقوه است كه براي به فعليت در آوردن اين استعدادها و توانايي‌ها، نيازمند تعليم و تربيت است. آنچه هدف تعليم و تربيت اسلامي است حقيقت جويي و حصول رستگاري است و اين مساله جز از طريق تعلم و تعقل در كنار تزكيه حاصل نمي‌شود. از نگاه اسلام رشد عقلاني به موازات رشد اخلاقي صورت مي‌گيرد و به تعبيري اين دو لازم و ملزوم يكديگرند. همان‌گونه كه اخلاق منهاي علم، جهالتي بيش نيست، علم منهاي اخلاق نيز حماقتي بيش نخواهد بود. همواره در كتب ديني و اخلاقي ما علم و اخلاق در كنار هم ذكر شده و مكتبي كه بيشترين توجه را به فراگيري دانش نموده، هدف بعثت پيامبر خود را تكميل مكارم اخلاق ذكر كرده است. (ادامه مطلب...)

تحصیلات والدین، زیربنای پیشرفت فرزندان

 باید دانست که عوامل متعددی بر نگرش کودک ازخود و اعضای خانواده ی خود مؤثر است، از آن جمله می توان به عوامل اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی حاکم بر خانواده اشاره کرد که ارتباط مستقیم با سطح سواد و تحصیلات خانواده دارد. شخص باسواد امکان سلامت اقتصادی و تصمیم گیری بیشتری دارد و چنین انسانی نسبت به خود و فکر و فرهنگ جامعه بصیرت بیشتری دارد. سواد و تحصیلات، از دیدگاه اقتصادی، افراد را به‌سوی رشد و توسعه‌ي درونزاد و خلاق و هماهنگ با اجتماع و کشور هدایت می کند و از دیدگاه تخصصی، جامعه را موفق می سازد، افراد بزرگسال به عنوان عامل اساسی تولید، حتی با یک اصطلاح اقتصادی خاص که همان جمعیت فعال یا نیروی کار می باشد، مشخص می‌شوند.با توجه به آمار موجود، گسترش سواد کاهش رشد جمعیت و همچنین توسعه ی اقتصادی و اجتماعی و پیشرفت دانش و ... را تسهیل نموده است. تنها جوامعی توانسته‌اند مشکلات خود در زمینه های تغذیه، مسکن، پوشاک، بهداشت و آموزش را از میان بردارند که از سطح بالای سواد برخوردار باشند.بی سوادی، نه تنها پدیده ای قابل تأسف است، بلکه علامتی است در کنار علائم دیگر که نشان دهنده ی از خود بیگانگی مي‌باشد و منجر به عقب ماندگی می شود. این عقب ماندگی در تعلیم و تربیت، خود معلول شالوده های نامتناسب اقتصادی و اجتماعی است و رابطه ی مستقیم با فقر عمومی و کمبود وسايل کافی به ویژه نداشتن معلم و مدرسه است.

سواد و تحصیلات خانواده یکی از عوامل مهم پیشرفت بشر در جهان امروز است. پیشرفت تکنولوژی، صنعت، بهداشت و علوم مختلف مدیون این عامل مهم است.

بی سوادی در تمام ابعاد زندگی انسان می تواند تأثیر بسزایی داشته باشد، مخصوصاً در بهداشت، رشد اقتصادی، رشد فرهنگی، رشد و تربیت فرزندان، بی نظمی و ناهنجاری کودکان، رشد اشتغال و غیره مطالعات نشان داده است که هرچه آسیب های روانی بیشتر باشد، موقعیت اجتماعی شخص را پایین تر می آورد و عواملی چون فقر، بی کاری، تعداد فرزندان، اعتیاد، طلاق و ... که همه موجب پایین آمدن موقعیت اجتماعی و فرهنگی شخص می شود و آشفتگی ها یا آسیب های روانی را به وجود می آورد معمولاً افرادی که در سطح پایین اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، زندگی می کنند، سطح تحصیلات کمتری نسبت به افراد همسال خود دارند و میزان تحصیلات در این خانواده ها به شدت اُفت پیدا می کند.

در حقیقت در برخي از این خانواده ها، سواد مقوله ی بیگانه ای است.

تأثیر عمیقی که این موقعیت اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی پایین، بر روی افراد خانواده و جامعه برجا می گذارد، موجب بی نظمی و آشفتگی روانی می گردد، البته این آشفتگی روانی را در طبقات مختلف جامعه می توان دید.

شیوه های انحرافی ـ ایجاد علایم روانی بیماری ـ اقدام به خودکشی ـ بستری شدن ـ قطع ارتباط با واقعیت، در طبقات پایین اجتماع، بیشتر دیده می شود.

مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، به عنوان پیش فرض این مشکل مطرح است و در واقع هدف بررسی اثرات اقتصادی ـ اجتماعی این مسئله به عنوان یک متغیر مهم بر وضعیت روانی است. در این جا سواد و تحصیلات را به عنوان یک متغیر ملاک، لحاظ نموده که قابل سنجش بیشتری است.

حسین کرمانی مقیم

هویت، هدیه مدرسه به دانش آموز

آیا پدر و مادری را می توان یافت كه یك بار درباره برخی از جنبه های رفتار فرزندان خود نگران نشده باشند؟ احتمالاً نه! فرق نمی كند كه چه اندازه به فرزندانتان نزدیك باشید یا تا چه حد او را دوست دارید، به هر حال اوقاتی پیش می آید كه رفتارشان در نظر شما معما می شود. كودكان همچنان كه به وسیله كلمات با ما سخن می گویند از طریق رفتار خود نیز سخنانی ابراز می دارند كه باید در فهم آن كوشش كنیم و این وظیفه پدران و مادران، آموزگاران و دیگر اولیای كودك است كه زبان كودكی بگشایند، به سخنان كودكان گوش دهند و جمله را تفسیر كنند.
می گویند كه (فهم گفتار از فهم كردار آسانتر است) ولی باید به خاطر داشت كه در ورای هر یك از كارهای یك كودك علتی نهفته است. توجه و مراقبت نسبت به مشكلات عاطفی یا جسمی كودك ما را كمك می كند كه از بروز مشكلات بزرگتر جلوگیری كنیم. این مسأله همچنین كمك می كند كه پدران و مادران و آموزگار حمایت خود را از فرزندشان دریغ ندارند.
اطلاع دقیق از ویژگیهای روانی فرزندان در فواصل سنی معین ارزشیابی كارهای برجسته كودكان را آسانتر می كند و معلوم می دارد كه چه كارهایی باید مورد توجه مخصوص قرار گیرد. جنبه های مهم رفتار یك طفل در هر سن و مرحله ای، عبارت از افكار و احساساتی هستند كه اعمال او را موجب می شوند. روابط و مناسبات كودك با نزدیكانش، آموزگار و همشاگردیها، در شكل گیری افكار، احساسات و ادراكات او به طور مؤثر كمك می كند.
كودك از طریق تجربیات خود یاد می گیرد كه به دیگران اعتماد كند یا نكند. به خود اعتماد داشته باشد یا احساس حقارت كند. فردی معاشر و دوستی پذیر باشد یا مردم گریز و كمرو. در عین حال رفتار یك كودك در مراحل مختلف رشد به طور مداوم تغییر پیدا می كند و كودكان توانایی و قابلیت انعطاف خود را به نحو شایسته ای دگرگون می كنند. هر كودك یك شخصیت منحصر به فرد است و وقتی یك كودك وارد مدرسه می شود دنیای او به طور قابل ملاحظه ای توسعه می یابد.
یكی از چیزهای بسیار مهم كه زندگی مدرسه تقدیم كودك می كند باز شناختن مجدد خویشتن است، بدین معنی كه درباره خود به عنوان یك شخصیت مستقل و جدا از خانواده اش چیزها می آموزد. همچنین مدرسه هوش تازه ای درباره انجام كارها به او می بخشد یعنی درك می كند كه می تواند مهارتهای تازه كسب كند و از آنهااستفاده ببرد. در همان حال مدرسه فرصت تازه ای برای بهره وری از تجربیات بیشتر اجتماعی تقدیمش می دارد. البته پدر و مادر و خانواده همچنان به عنوان دنیای مطمئن و آشنای او باقی می مانند كه شوق آموختن و عمل كردن را در او بر می انگیزد. آموزگاران در چنان موقعیتی هستند كه می توانند جنبه های گوناگون شخصیت رفتار كودكان را كه اغلب از دید پدر و مادر پنهان می ماند ببینند. وقتی پدر، مادر و آموزگار با یكدیگر در تماس باشند و همكاری و همفكری كنند، از راههای بسیار می توانند كودك را یاری كنند. كودك مطمئن است كه پدر و مادر و آموزگاران به او و پیشرفتش توجه دارند و همین امر بر شوق و تحرك او می افزاید، تماس با آموزگار به پدر و مادر امكان می دهد كه از مشكلات مدرسه آگاه شوند و به طور كلی اطلاعات صحیح تری از زندگی مدرسه به دست بیاورند.
پدر و مادر و آموزگاران می توانند برای درك بهتر كودك و نیازمندیهای او مشتركاً كوشش كنند و چنین همكاری غالباً شیوه های تازه و مهمی به آنان ارزانی می دارد كه به واسطه آن می توانند نوآموزان را در راه رسیدن به كمال راهنمایی كنند.
در سالهای اول دبستان، افق زندگی در برابر دید كودكان شما گسترش می یابد، آنها در برابر خود تجربیات تازه، دوستان جدید و مبارزات تازه ای می بینند و با اشتیاق تمام از اینكه روز به روز بزرگتر و مستقل تر می شوند لذت می برند و در عین حال در این سالها پدر و مادر نیز نتیجه زحمات خود را باز می یابند.
مسأله بسیار مهم این است كه ببینیم كودكی خردسال گامی بلند در راه آموختن چیزهای تازه بر می دارد و شخصاً دوستان جدیدی برای خود پیدا می كند در این هنگام خود را مهم می شمارند و از تصمیمات و فعالیتهایی كه در پی آن هستند احساس خرسندی می كنند. دیگر كودكان ممكن است با چنین آمادگی خود را با محیط سازش ندهند و چنین آشكارا ابراز خوشحالی نكنند ولی برای همه كودكان كسب كمال و پذیرفته شدن در جهانی بزرگتر، اهمیت فراوان دارد.
برخی از كودكان آمادگی ذاتی برای پریشانی دارند، اینان، كودكان خجول و كمرویی هستند كه قبل از برداشتن یك گام كوچك، بسیار می اندیشند و نقشه می كشند و سرانجام نیز با نوسانهای فكری و ارادی بسیار، دست به كار می زنند ولی با توجه و حمایت صحیح كار خود را در مدرسه و خانه به خوبی انجام می دهند و به تدریج كه بزرگ می شوند قدرت و شهامتی را كه بدان نیازمندند كسب می كنند. یا راهنمایی شایسته، كودكانی كه انتظار می رود بخود متكی باشند معمولاً دیر یا زود پاسخ مساعد به این انتظار می دهند و از اعتماد به نفس برخوردار می شوند.
برخی كودكان خصایل اخلاقی دیگری از قبیل پرخاشگری و امثال آن بروز می دهند و در بعضی هم تواناییهای شگرف دیده می شود ولی به هر حال هر كودك احتیاج دارد كه به صورت شخصیتی مستقل دیده شود و از آن نوع قضاوت و كمك دیگران برخوردار شود كه با نیازهای واقعی برخورد داشته باشد.
اگرچه یك دانش آموز دبستانی از دوران بچگی دور شده است ولی این فاصله آنقدر نیست كه گهگاه به آن باز نگردد و حركات بچگانه از او سر نزند احتمالاً این حركات هنگامی سر می زند كه او خشمگین یا خسته و افسرده می شود. آموزگاران می گویند كه بهانه گیری و كج خلقی، گریه و حتی مكیدن انگشت را از دانش آموزان سالهای اول دبستان مشاهده كرده اند ولی این مسائل مرتباً كاهش می یابد. بخصوص در صورتی كه علل آن جستجو شود و شناختی عاقلانه از كودك به عمل آید.
● چاره جویی مشكلات
كودكان در هر گروه سنی به طور آشكار با هم متفاوت هستند. گرچه گفتن پاره ای كلیات درباره كودكان تكلیف انسان را آسان می كند و موجب آسایش خاطر می شود، ولی هر پدر و مادری به خوبی می داند كه در موارد بخصوص بطور دقیق چه تصمیماتی باید بگیرد، اطلاعات خاص هر پدر و مادر درباره فرزند خودش بسیار با ارزش است. از طرف دیگر تهیه یك فهرست منظم درباره كارهایی كه بچه باید بكند یا چگونه باشد، كاری خطرناك است. این كار چنان است كه از كودك بخواهیم كفش دیگری را بپوشد و احساس راحتی كند و برآوردن چنین انتظاری محال است. بنابراین عاقلانه خواهد بود كه از مقایسه كودك با خواهر یا برادرش مخصوصاً از نظر كار، توانایی، قیافه ظاهری و هر چیز دیگری خودداری كنیم. هر كودكی تواناییها و محدودیتهایی دارد و از هیچ كس نمی توان انتظار داشت كه همه كارها را به خوبی انجام دهد.
مطمئن ترین راه برای ابراز محبت و علاقه به كودك این است كه به طور ساده و روشن به او بفهمانید كه او را به خاطر خودش دوست می دارید.
● كودكی كه از مدرسه گریزان است
كودكی از مدرسه گریزان است. آموزگارش می گوید كه او نسبت به كارش بسیار بی علاقه است و دوست ندارد در فعالیتهای دبستان شركت كند. درمورد این كودك چه باید كرد؟ پدر و مادر و آموزگار هر دو موظفند كه علت این رفتار را بجویند زیرا ممكن است این مسأله به علل مختلفی به وجود آمده باشد.
به طور كلی هر زمان كه ببینیم كودكی كار مدرسه را با مشقت و دلسردی انجام می دهد بهترین كار این است كه به جستجوی یك عارضه جسمانی برویم. این عارضه ممكن است كوچك و زودگذر باشد و ممكن است احتیاج به مراقبت و معاینه متخصص و درمان طبی داشته باشد.
حتی اگر كودك گرفتار عارضه جسمانی نباشد بهتر است موضوع را با پزشك متخصص كودك یا پزشك خانواده در میان بگذاریم زیرا ممكن است پزشك پیشنهادهای مفیدتری برای تصحیح رفتار كودك ارائه كند.
در هر صورت نكوهش یا سرزنش كودكی كه در مدرسه با مشكلاتی رو به رو شده كار درستی نیست زیرا چنین عملی فقط مشكل كودك را پیچیده تر می كند. بهترین راه این است كه به جستجوی علت اصلی گرفتاری او بپردازید.
● چگونگی رفتار با كودكی كه كند است
كودك هفت ساله، همیشه در پی تلف كردن وقت است، بسیار دیر از خواب بر می خیزد و به آهستگی هر چه بیشتر خود را برای مدرسه آماده می كند به طوری كه گاهی با تأخیر به كلاس می رسد. مادرش از این موضوع نگران است، در مورد چنین كودكی چه باید كرد؟
پدر و مادر دوست دارند فرزندان خود را وقت شناس بار آورند و كودكان در سنین مختلف از نظر وقت شناسی و آگاهی از ارزش فرصتها، فرق می كنند. تلف كردن وقت در مورد كودك یك مشكل جدی نیست برای این امر پدر و مادری كه خودشان كارآمد و چابك هستند البته رنجش آور است. در این مورد هم، مثل هر موضوع دیگری، باید سرشت و منشهای هر كودك را به حساب آورد. وقتی كودكی ذاتاً كند باشد پدر و مادر باید این حالت را به عنوان یك وضع معمولی بپذیرند و از طرف دیگر اگر كودكی در این دوران زیاد وقت تلف می كند دانستن این نكته سودمند خواهد بود كه بسیاری از كودكان چنین هستند و این نیز یك مرحله طبیعی از رشد ایشان است. برای یك كودك شش، هفت ساله، امری عجیب نیست كه هنگام لباس پوشیدن پاره ای از وقت خود را تلف كند زیرا او دوست ندارد با چابكی وشتاب دست به كاری بزند كه برایش تازگی ندارد و اندكی هم مشكل به نظر می رسد.
حتی كودكان بزرگتر هم از چابكی در انجام كارهای اول صبح بیزار هستند و دوست ندارند دائماً بشنوند: «زود باش... وقت مدرسه هست... دیرت شده»..
بهترین راه این است كه بچه را كمی زودتر از موقع لازم بیدار كنید و چند دقیقه ای وقت اضافی را هم در اختیار خود او بگذارید. حتی كودكی كه به خوبی قادر به پوشیدن لباس هست باید از مراقبت و حمایت طبیعی مادر در موقع آماده شدن برای مدرسه برخوردار شود. پدر و مادر و آموزگار باید به ارزش این موضوع پی ببرند كه كودك را باید آزاد گذاشت تا در حدودی قابل قبول، گامهایی به اختیار خود بردارد.
بدین ترتیب خودش می تواند فرق میان كارهای فوری و غیرفوری را دریابد به هر حال باید بخاطر داشت كه نق زدن و در هر كاری سر بسر بچه گذاشتن به ندرت نتیجه ای مطلوب ببار می آورد.

فاطمه نصرت زاده

تحلیل : روزنامه قدس

اولین روز كلاس اولی ها

رفتن به كلاس اول یكی از رویدادهای جالب و خاطره انگیز دوران كودكی است. مدرسه در عین حال كه می تواند محیطی امن و توأم با شادی و نشاط برای بچه ها باشد، ممكن است محیطی پر از تنش و اضطراب نیز برای آنان به شمار آید. كودك خردسال دیروز، تبدیل به دانش آموز امروز می شود و مدرسه رفتن به عنوان مهمترین وظیفه او محسوب می گردد. این امر در حالی رخ می دهد كه تا چند روز پیش كه كودك در خانه سرگرم بازی بود، نیازی به تلاش برای بزرگ شدن و قبول مسئولیت نداشت. این تغییر و تحول در زندگی كودك موجب می شود تا او در میان خانواده كمی پرتوقع، كج خلق و بد رفتار شود تا حدی كه گاهی انتظار دارد مادر یا پدرش به جای او تكالیف مدرسه اش را انجام دهند، وظایف شخصی او را كه قبلاً پذیرفته بود، به عهده بگیرند و حتی لباس او را بپوشانند.
گروهی از كودكان برای اولین روز مدرسه روزشماری می كنند و گروهی دیگر از مواجه شدن با مدرسه دچار ترس و وحشت می شوند. رفتن به مدرسه از یك طرف مقدمه ای برای آغاز راستی ها و تلاش های دستجمعی كودكان است و از طرف دیگر زمانی برای جدایی از پدر و مادر و دور بودن از محیط خانه است. كلاس نیز در عین حال كه محل جمع شدن و وحدت گروهی است، می تواند محلی برای آغاز و رشد اضطراب ها و نگرانی های كودك به شمار آید. در این میان نقش والدین و اطرافیان كودك از یك سو و آموزگاران و مربیان مدرسه از سوی دیگر بسیار حساس و مهم است.
برای خیلی از كودكان تجربه روز اول مدرسه می تواند خیلی سنگن و هولناك باشد، زیرا كودك در عین حال كه دور از خانه و پدر و مادرش است باید با محیطی كاملاً جدید و شاید ترس آور آشنا شود و خود را با آن سازگار كند.اغلب كودكان نگران برآورده شدن نیازهای اولیه خود هستند و هیچ تصوری از خواست و انتظارات پدر و مادر خود در این باره كه آیا شاگرد خوبی بوده است یا نه، ندارند. موضوعاتی كه فكر اغلب كودكان نوآموز كلاس اول را در محیط مدرسه به خود مشغول می كند و آنها را دچار ترس و اضطراب می كند این است كه:
● اگر گم شوم، چه كار كنم توالت مدرسه كجاست اگر گرسنه ام شد چه كار كنم و چه كسی دوست من می شود ؟
به نظر كودكان خردسال، یك مدرسه كوچك، فضای ناشناخته ای است كه اتاق های بی شماری دارد كه ممكن است در آن گم شود. یكی از كارهایی كه پدر و مادر می توانند به منظور كاستن از ترس و وحشت كودك از محیط مدرسه انجام دهند این است كه چند روز قبل از بازگشایی مدارس فرزندشان را به آن جا ببرند و او را با حیاط و كلاس ها آشنا كنند. این كار موجب آرامش خیال كودك می شود و به میزان زیادی از نگرانی های او می كاهد. اگر كودكی با سرویس های مخصوصی به مدرسه می رود، چه كسی او را تا مدرسه همراهی می كند. شاید از این كه در حیاط و راهروهای مدرسه سرگردان شود، دچار ترس و دلهره شود. در چنین شرایطی خوب است پدر و مادر برای چند روز اول بازگشایی مدارس با همراهی كردن سرویس مدرسه یا رساندن خود به مدارس، كودك را در پیدا كردن مسیر كلاس كمك كنند. روش دیگر این است كه طرحی از مدرسه برای كودك رسم كنند و شماره كلاس یا اسم آموزگارش را به او یاد دهند و چندین بار با او تمرین كنند تا اگر احتمالاً در مدرسه سرگردان شد، بتواند به كلاس برگردد.
● بدون تو می ترسم
اغلب كودكان زمانی كه روز اول مدرسه از والدینشان جدا می شوند بسیار مضطرب و پریشان اند. حتی ممكن است كودكانی كه قبلاً به مهد كودك یا آمادگی رفته اند نیز دچار ترس و نگرانی شوند. در چنین شرایطی باید این اطمینان به كودك داده شود كه می تواند در مدرسه دوستان جدیدی پیدا كند و ساعات خوشی با آنها داشته باشد. بعضی از آموزگاران به كودكان اجازه می دهند برای چند روز اول مدرسه، كتاب یا یكی از اسباب باز ی های مورد علاقه خودشان را به كلاس بیاورند. پدر و مادر نیز می توانند با شرح كارهای خود در طول روز و اطمینان دادن به كودك كه هنگام تعطیلی مدرسه منتظر او خواهند بود، از دلهره او بكاهند.اغلب مدارس ابتدایی دارای دستشویی ها و توالت هایی خارج از ساختمان مدرسه اند و برای اكثر كودكان یافتن توالت مهم ترین و اصلی ترین مشكل است. علاوه بر این، آموزگاران دوره ابتدایی بویژه كلاس اولی ها بارها گفته اند كه برای نشان دادن توالت به كودكان ناچار به ترك كلاس هستند، زیرا نمی خواستند شاهد صحنه دردناكی در كلاس باشند. بنابراین بهتر است محل دستشویی و توالت را از قبل با فرزندتان پیدا كنید تا او هنگام نیاز به آن سر درگم و مضطرب نشود.ضمن آن كه هنگام انتخاب لباس و شلوار برای كودك دقت كنید كه هرچه كمتر زیپ و دكمه و بند شلوار داشته باشد، زیرا او باید بتواند به راحتی آنها را باز و بسته كند و به تنهایی از عهده توالت رفتن خود برآید.
همه كودكان عادت دارند در طول روز میوه، خوراكی یا لقمه كوچكی بخورند و معمولاً تهیه این خوراكی به عهده مادر است. چه خوب است مادر هنگام درست كردن توشه نیم روز كودك، از او كمك بگیرد تا فرزندش بداند چه چیزی همراه خود به مدرسه می برد و با آمادگی ذهنی قبلی شروع به خوردن آن كند.
● چه كسی دوست من می شود
یكی دیگر از موضوعاتی كه فكر اغلب كودكان را به خود مشغول می كند، این است كه با چه كسانی دوست خواهد شد كودك بطور حتم می داند كه با عده زیادی كودك هم سن و سال خود آشنا خواهد شد، ولی این كه با چه كسی می تواند رابطه عمیق تری و حتی صمیمانه تری ایجاد كند قدری دلهره و اضطراب در او به وجود می آورد.
خیلی از مدارس ابتدایی مراحل ثبت نام و پذیرش را در ایام تابستان انجام می دهند. پدر و مادر می توانند با همكاری اولیای مدرسه نشانی چند نفر از همكلاسی های آینده فرزندشان را تهیه كنند و با ایجاد آشنایی مختصر بین بچه ها این اضطراب و نگرانی را از دل آنها در آورند.
اگر روز اول مدرسه با فرزندتان به مدرسه می روید مجدداً آموزگارش را به او معرفی كنید و به كودك نیز اجازه دهید تا خودش را به آموزگارش معرفی كند. سعی كنید با رفتار و عمل خود اعتمادتان را نسبت به معلمان و مربیان مدرسه نشان دهید تا از این طریق كودك احساس امنیت لازم را به دست آورد. به بیان دیگر اگر والدین نسبت به صلاحیت و شایستگی آموزگاران، مربیان و مدیران مدرسه تردید داشته باشند این احساس شك و دودلی عیناً به كودك منتقل می شود و كودك را دچار اضطراب و نگرانی می كند. زمانی كه قصد ترك فرزندتان را دارید حتماً با او خداحافظی كنید و با اطلاع كودك از او جدا شوید. هیچگاه خود را در گوشه ای پنهان نكنید، زیرا این كار شما موجب سلب اعتماد كودك از شما می شود و كمتر حرف ها و نصیحت هایتان را باور خواهد كرد.چنانچه در لحظه آخر فرزندتان به شما چسبید و از رفتن به كلاس امتناع كرد اصلاً نگران و دلگیر نشوید، زیرا عكس العمل شما تأثیر منفی بر كودك می گذارد و او را بیشتر ناراحت می كند.
در چنین شرایطی می توانید از مربیان و مشاوران مدرسه كه در این باره باتجربه اند كمك بگیرید و به آنها اجازه دهید با شیوه خود كودك را به كلاس درس راهنمایی كنند. بعضی از والدین قبل از ترك كودك یك داستان یا یك شعر كوتاه برای فرزندشان می خوانند. این كار موجب می شود كه كودك رنج جدایی را بهتر تحمل كند. گروهی از معلمان نیز اول صبح برنامه روزانه كلاس را مرور می كنند و با توضیح و تشریح فعالیت های آن روز نگرانی و اضطراب را از دل كوچك بچه ها دور می كنند.

زینب شیخلر
گزارش : روزنامه ايران