قیل وقال مدرسه

رفتن به كلاس اول یكی از رویدادهای جالب و خاطره انگیز دوران كودكی است. مدرسه در عین حال كه می تواند محیطی امن و توأم با شادی و نشاط برای بچه ها باشد، ممكن است محیطی پر از تنش و اضطراب نیز برای آنان به شمار آید. كودك خردسال دیروز، تبدیل به دانش آموز امروز می شود و مدرسه رفتن به عنوان مهمترین وظیفه او محسوب می گردد. این امر در حالی رخ می دهد كه تا چند روز پیش كه كودك در خانه سرگرم بازی بود، نیازی به تلاش برای بزرگ شدن و قبول مسئولیت نداشت. این تغییر و تحول در زندگی كودك موجب می شود تا او در میان خانواده كمی پرتوقع، كج خلق و بد رفتار شود تا حدی كه گاهی انتظار دارد مادر یا پدرش به جای او تكالیف مدرسه اش را انجام دهند، وظایف شخصی او را كه قبلاً پذیرفته بود، به عهده بگیرند و حتی لباس او را بپوشانند.
گروهی از كودكان برای اولین روز مدرسه روزشماری می كنند و گروهی دیگر از مواجه شدن با مدرسه دچار ترس و وحشت می شوند. رفتن به مدرسه از یك طرف مقدمه ای برای آغاز راستی ها و تلاش های دستجمعی كودكان است و از طرف دیگر زمانی برای جدایی از پدر و مادر و دور بودن از محیط خانه است. كلاس نیز در عین حال كه محل جمع شدن و وحدت گروهی است، می تواند محلی برای آغاز و رشد اضطراب ها و نگرانی های كودك به شمار آید. در این میان نقش والدین و اطرافیان كودك از یك سو و آموزگاران و مربیان مدرسه از سوی دیگر بسیار حساس و مهم است.
برای خیلی از كودكان تجربه روز اول مدرسه می تواند خیلی سنگن و هولناك باشد، زیرا كودك در عین حال كه دور از خانه و پدر و مادرش است باید با محیطی كاملاً جدید و شاید ترس آور آشنا شود و خود را با آن سازگار كند.اغلب كودكان نگران برآورده شدن نیازهای اولیه خود هستند و هیچ تصوری از خواست و انتظارات پدر و مادر خود در این باره كه آیا شاگرد خوبی بوده است یا نه، ندارند. موضوعاتی كه فكر اغلب كودكان نوآموز كلاس اول را در محیط مدرسه به خود مشغول می كند و آنها را دچار ترس و اضطراب می كند این است كه:
● اگر گم شوم، چه كار كنم توالت مدرسه كجاست اگر گرسنه ام شد چه كار كنم و چه كسی دوست من می شود ؟
به نظر كودكان خردسال، یك مدرسه كوچك، فضای ناشناخته ای است كه اتاق های بی شماری دارد كه ممكن است در آن گم شود. یكی از كارهایی كه پدر و مادر می توانند به منظور كاستن از ترس و وحشت كودك از محیط مدرسه انجام دهند این است كه چند روز قبل از بازگشایی مدارس فرزندشان را به آن جا ببرند و او را با حیاط و كلاس ها آشنا كنند. این كار موجب آرامش خیال كودك می شود و به میزان زیادی از نگرانی های او می كاهد. اگر كودكی با سرویس های مخصوصی به مدرسه می رود، چه كسی او را تا مدرسه همراهی می كند. شاید از این كه در حیاط و راهروهای مدرسه سرگردان شود، دچار ترس و دلهره شود. در چنین شرایطی خوب است پدر و مادر برای چند روز اول بازگشایی مدارس با همراهی كردن سرویس مدرسه یا رساندن خود به مدارس، كودك را در پیدا كردن مسیر كلاس كمك كنند. روش دیگر این است كه طرحی از مدرسه برای كودك رسم كنند و شماره كلاس یا اسم آموزگارش را به او یاد دهند و چندین بار با او تمرین كنند تا اگر احتمالاً در مدرسه سرگردان شد، بتواند به كلاس برگردد.
● بدون تو می ترسم
اغلب كودكان زمانی كه روز اول مدرسه از والدینشان جدا می شوند بسیار مضطرب و پریشان اند. حتی ممكن است كودكانی كه قبلاً به مهد كودك یا آمادگی رفته اند نیز دچار ترس و نگرانی شوند. در چنین شرایطی باید این اطمینان به كودك داده شود كه می تواند در مدرسه دوستان جدیدی پیدا كند و ساعات خوشی با آنها داشته باشد. بعضی از آموزگاران به كودكان اجازه می دهند برای چند روز اول مدرسه، كتاب یا یكی از اسباب باز ی های مورد علاقه خودشان را به كلاس بیاورند. پدر و مادر نیز می توانند با شرح كارهای خود در طول روز و اطمینان دادن به كودك كه هنگام تعطیلی مدرسه منتظر او خواهند بود، از دلهره او بكاهند.اغلب مدارس ابتدایی دارای دستشویی ها و توالت هایی خارج از ساختمان مدرسه اند و برای اكثر كودكان یافتن توالت مهم ترین و اصلی ترین مشكل است. علاوه بر این، آموزگاران دوره ابتدایی بویژه كلاس اولی ها بارها گفته اند كه برای نشان دادن توالت به كودكان ناچار به ترك كلاس هستند، زیرا نمی خواستند شاهد صحنه دردناكی در كلاس باشند. بنابراین بهتر است محل دستشویی و توالت را از قبل با فرزندتان پیدا كنید تا او هنگام نیاز به آن سر درگم و مضطرب نشود.ضمن آن كه هنگام انتخاب لباس و شلوار برای كودك دقت كنید كه هرچه كمتر زیپ و دكمه و بند شلوار داشته باشد، زیرا او باید بتواند به راحتی آنها را باز و بسته كند و به تنهایی از عهده توالت رفتن خود برآید.
همه كودكان عادت دارند در طول روز میوه، خوراكی یا لقمه كوچكی بخورند و معمولاً تهیه این خوراكی به عهده مادر است. چه خوب است مادر هنگام درست كردن توشه نیم روز كودك، از او كمك بگیرد تا فرزندش بداند چه چیزی همراه خود به مدرسه می برد و با آمادگی ذهنی قبلی شروع به خوردن آن كند.
● چه كسی دوست من می شود
یكی دیگر از موضوعاتی كه فكر اغلب كودكان را به خود مشغول می كند، این است كه با چه كسانی دوست خواهد شد كودك بطور حتم می داند كه با عده زیادی كودك هم سن و سال خود آشنا خواهد شد، ولی این كه با چه كسی می تواند رابطه عمیق تری و حتی صمیمانه تری ایجاد كند قدری دلهره و اضطراب در او به وجود می آورد.
خیلی از مدارس ابتدایی مراحل ثبت نام و پذیرش را در ایام تابستان انجام می دهند. پدر و مادر می توانند با همكاری اولیای مدرسه نشانی چند نفر از همكلاسی های آینده فرزندشان را تهیه كنند و با ایجاد آشنایی مختصر بین بچه ها این اضطراب و نگرانی را از دل آنها در آورند.
اگر روز اول مدرسه با فرزندتان به مدرسه می روید مجدداً آموزگارش را به او معرفی كنید و به كودك نیز اجازه دهید تا خودش را به آموزگارش معرفی كند. سعی كنید با رفتار و عمل خود اعتمادتان را نسبت به معلمان و مربیان مدرسه نشان دهید تا از این طریق كودك احساس امنیت لازم را به دست آورد. به بیان دیگر اگر والدین نسبت به صلاحیت و شایستگی آموزگاران، مربیان و مدیران مدرسه تردید داشته باشند این احساس شك و دودلی عیناً به كودك منتقل می شود و كودك را دچار اضطراب و نگرانی می كند. زمانی كه قصد ترك فرزندتان را دارید حتماً با او خداحافظی كنید و با اطلاع كودك از او جدا شوید. هیچگاه خود را در گوشه ای پنهان نكنید، زیرا این كار شما موجب سلب اعتماد كودك از شما می شود و كمتر حرف ها و نصیحت هایتان را باور خواهد كرد.چنانچه در لحظه آخر فرزندتان به شما چسبید و از رفتن به كلاس امتناع كرد اصلاً نگران و دلگیر نشوید، زیرا عكس العمل شما تأثیر منفی بر كودك می گذارد و او را بیشتر ناراحت می كند.
در چنین شرایطی می توانید از مربیان و مشاوران مدرسه كه در این باره باتجربه اند كمك بگیرید و به آنها اجازه دهید با شیوه خود كودك را به كلاس درس راهنمایی كنند. بعضی از والدین قبل از ترك كودك یك داستان یا یك شعر كوتاه برای فرزندشان می خوانند. این كار موجب می شود كه كودك رنج جدایی را بهتر تحمل كند. گروهی از معلمان نیز اول صبح برنامه روزانه كلاس را مرور می كنند و با توضیح و تشریح فعالیت های آن روز نگرانی و اضطراب را از دل كوچك بچه ها دور می كنند.

زینب شیخلر

سایت آموزش نیوز